Dit fort, type A, gebouwd tussen 1888-1903, maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam en valt onder tot de sector Oudekerk, groep Abcoude, vak Nigtevecht.
De hoofdverdedigingslijn van de sector Ouderkerk liep van Kudelstaart over Uithoorn, Abcoude, Nigtevecht, Weesp naar Muiden en sloot hier aan op de Zuiderzee.
Tussen Nigtevecht en Muiden sloot de Stelling aan op "De Nieuwe Hollandse Waterlinie".
Het fort behoort tot de linie Abcoude-Nigtevecht.
Deze linie bestaat uit:
  • het fort bij Abcoude.
  • de batterijen aan het gein ten oosten van Abcoude.
  • het fort bij Nigtevecht.
  • de wal tussen de geindijk en het fort bij Nigtevecht.

    Het fort ligt ten westen van Nigtevecht aan het Amsterdam-rijnkanaal, had een bezetting van

  • 1 Commandant;
  • 3 Officieren;
  • 21 onderofficieren;
  • 301 korporaals en manschappen.
    In deze bezetting is die van de bovengenoemde nevenbatterij inbegrepen.
    In de Eerste Wereld Oorlog was de 20e Landweer Infanterie Bataljon gelegerd in Fort Nigtevecht.
    Voor het fort, ca 18 Ha groot, zijn 1891 heipalen gebruikt van +/-8 meter lang en per geschutskoepel(pantserkoepel) zijn 29 heipalen gebruikt.
    Buiten het fort, stonden op het terrein een directie woning, een berg loods, een wachters woning en een brug voor over de fortgracht. De woningen op het terrein zijn van steen, ondanks dat ze binnen de verboden kring staan.
    De brug over de fortgracht is in 1958 vervangen door een dijk, maar de betonnen fundamenten liggen er nog en de directie woning is gesloopt.

    De taak was afsluiting en verdediging van de accessen, welke gevormd worden door het Merwedekanaal (nu Amsterdam-rijnkanaal) met de daarlangs lopende wegen, de Vecht en bescherming van de sluizen tussen deze wateren en de vechtwaterleiding ca. 500 meter Z-O van het fort.
    Verdediging van de Aetsveldse polder door middel van een batterij voor groot flankement.
    De bewapening van het fort bestond uit:
    a. Artillerie

  • 4 kanonnen van 10 cM in de kazematten (voor groot flankement)
  • 2 kanonnen van 6 cM in de kazematten (voor reservevuur)
  • 4 mitrailleurs, in de kazematten (voor grachtverdediging)
  • 2 kanonnen(krupp-gruson) van 6 cM in hefkoepels (voor nabij verdediging op voor- en zijfronten)

    b. Infanterie
    Infanterievuur kon gegeven worden: van den wal naar de noordoost-, oost-, zuidoost- en zuidzijde van het fort; Uit de schietgaten in de stalen deuren en blinden van de gebouwen en de onderbouwen der hefkoepels; Uit de schietgaten in de kazematten.
    En op de frondwal, tussen de hefkoepels, stond een wand van bielzen en geriefhout, waarachter de soldaten konden verdedigen.

    De batterij voor luchtdoelartillerie nabij het fort Nigtevecht werd gebouwd in 1927. In de jaren '50 was de situatie dermate dat de luchtdoelartillerie nogmaals geplaatst is op de plateaus uit 1927 van de niet meer in gebruik zijnde tussenbatterij, waarbij echter de gedekte weg achter de wal beschikbaar bleef voor het verkeer. Daar de stukken 1 en 2 van de batterij van 10 tl. over de tussenbatterij heen moesten vuren, kon deze derhalve niet meer gebruikt worden.
    Voor de uitleg waarom de luchtdoelartillerie geplaatst is, is een apparte pagina gemaakt. Klik hier.

    De 10 cM kanonnen in de kazematten voor groot flankement hadden een tweeledige functie, ze konden zowel het terrein tussen de forten bestrijken als de ruimte vóór de naastgelegen forten en diende de troepen uit te schakelen die het fort via het voorgelegen acces naderden.

    De pantserkoepels hebben elk een dekplaat (10cM) van nikkelstaal met gehard oppervlak en een ringpantser van nikkelstaal (32cM) verenigd door een voering van vloei-ijzer in 2 platen.
    In elk pantserkoepel rust de affuit beweegbaar op een pivotzuil, die loodrecht kan worden geheven, maar niet draaibaar is; de affuit is met een tegenwicht in evenwicht gebracht.
    Draaiing van de affuit kan geschieden met een handrad of bij gebrek aan het mechanisme met een handboom.
    De toegang tot elk der hefkoepels wordt afgesloten door een stalen deur in 2 bladen, elk blad voorzien van een licht- en schietgatopening, afsluitbaar met een stalen klep.
    In de onderbouw van elke hefkoepel zijn 3 munitienissen waarin tezamen 243 ladingen kunnen worden geborgen, terwijl nog 27 ladingen voor onmiddellijk gebruik op de bergplanken aan de affuit kunnen worden gereed gelegd.

    Ten tijde van 1885 werd de brisante granaat ontwikkeld. Hiermee werd bij bouw van de forten van "De Stelling van Amsterdam" rekening gehouden. Daardoor is de vorm van fort Nigtevecht en vele andere van de Stelling anders dan die van "De Nieuwe Hollandse Waterlinie". Fort Nigtevecht is een smal langgerekt fort, voor deze vorm is gekozen omdat in dit soort (nieuwe) forten moeilijker te treffen waren.
    Bij de bouw van dit fort is gekozen voor (cement)beton i.p.v baksteen en aan de zijde waar de aanval te verwachten is (frontzijde), ligt een grote gebogen aarden wal.
    De bomvrije gebouwen in het fort vormen een aaneengebouwd complex, verdeeld in:

  • Frontgebouw;
  • Poterne;
  • Hoofdgebouw;
  • Kazematgebouwen.

    In het Frontgebouw zit een observatie post, dit is het hoogste gedeelte van het fort.
    Het bom vrije gedeelte bevat, slaapverblijven, waslokalen, toiletten, een keuken, een kantine, een ziekenverblijf en een telegraaf ruimte.
    In ieder slaapvertrek sliepen 24 tot 36 man, op strozakken in een soort houten stapelbed lagen. Aan de muren en plafonds hingen houten planken aan ijzeren beugels. Hierop konden de persoonlijke bezittingen bewaard worden. Ieder lokaal werd afzonderlijk met turf of kolen gestookte kachel verwarmd. De schoorstenen bevinden zich in de dekkingen boven de rechtstandsmuren, achter de voorsluitmuren. In nissen in de muur waren de lampen geplaatst. Voor aanvoer van verse lucht zitten onder de ramen, in de achtersluitmuur, ventilatie openingen. Deze waren voorzien van klepjes, die automatisch afsloten door de luchtdruk van exploderende projectielen. In het plavond zijn ventilatiekokers aangebracht, voor de afvoer van de lucht.
    De buitenmuren zijn dik ten dele 1,22, ten dele 1,4 de tussenmuren ten dele 0,8 ten dele 1 M.; de achtersluitmuren ten dele 1,22, ten dele dik 1,72., in het laatste geval voorzien van een schouwgang breed 0,61, hoog in den top 1,95 M..
    Het dak is dik in de top 1,70 M. en momenteel afgewerkt met asfaltmastiek.
    In de buitenmuur zie je op 2 meter hoogte een zwarte rand, dit is een rand in V vorm. En binnen in het plavond zie je nog afdrukken van planken, dit komt door de bouw. Tijdens de bouw zijn eerst de muren geplaatst. Daarna is het fort gevuld met zand, hierop zijn de planken gelegd . Op de planken is een laag (cement)beton gestort van ca 70 cm, waarop de spoorstaven zijn gelegd. Hierop is weer een laag (cement)beton van zo’n 100 cm. Hierdoor is het dak zo’n 150 tot 170 cm dik.
    Nadat het (cement)beton was uitgehard, werd het fort met kruiwagens geleegd en de planken verwijderd.
    Er waren per kazemat 3 ruimtes voor de munitie: kardoezen-bergplaats, vulplaats en de projectielen-bergplaats. Voorts zijn een aantal lokalen door gemetselde scheimuren en houten schotwerken afgescheiden.
    De vloeren in de lokalen en gangen met uitzondering van de hierna beschreven, bestaan uit een laag cementbeton, met daarop bepleistering: overigens in lokaal 16(keuken) uitgehard gebakken Fransche tegels ; in de lokalen 17 (kantine),18a (wachtcommandant), 19 (officieren), 20a (commandant), 21a (telegraaf), 22a en b(verbandplaats en ziekenlokaal) en 23 (onderofficieren) zijn grenenhouten vloeren op eikenhouten ribben zwaar opgelegd op richels van cementbeton.
    Het drinkwater werd bewaart in gemetselde waterbakken, bekleed met verglaasde plavuizen. Deze waren toegankelijk vanuit het poterne gebouw en lokaal 13 en 28. Er waren 6 pompen op deze bakken aangesloten waarvan 1 buiten. Het overtollige water kon over de wanden van de bakken, tussen de wanden van de bakken en de fundamenten, via ijzerdraadpotbuisleidingen naar de fortgracht worden afgevoerd. Maar mocht er tijdens de belegering een water te kort ontstaan, dan was aanvoer van water mogelijk, aangezien er in de"Nieuwe Meer" een installatie was aangelegd voor het oppompen en zuiveren van grondwater.

    29 oktober 1959 is er per "Koninklijk besluit no.382" besloten dat dit fort niet meer als vestingwerk in gebruik is.

    In 1987 is het vereniging Natuurmonumenten in het bezit gekomen van het fort en in 1996 heeft UNESCO de forten ring uitgeroepen tot werelderfgoed monument.
    fort Nigtevecht word nu gerestaureerd door de "Stichting Herstelling".
    De buitentoiletten zijn nu bijna gereed en de schietgaten in de kazematten zijn open gebroken.
    De hefkoepelgebouwen zijn helemaal uitgegraven en momenteel is Stichting Herstelling druk bezig deze te herstellen

    Keel kazemat linker kant

    Schutkoepel rechter kant

    Schutkoepel van binnen

    Slaapruimte

    Keuken

    Achtersluitmuur

    Luchtfoto

    Brisant granaat

    Schuts koepel + ==>

    Ingang

    Bodem

    Munitienis

    Wanneer er voor zoveel manschappen gekookt word, blijft ook wel eten over, wat dan door de bewoners afgehaald kon worden.

    Gezeligheid op de forten.

    Stukje uit :

    r. 27819 Nieuwe Amsterdamsche Courant 879 laar
    ALGEMEEN HANDELSBLAD

    Donderdag 17 September 1914.

    Gezeligheid op de forten.

    Uit de vele ingekomen berichten mogen we afleiden dat de militairen op de forten in de stelling Amsterdam geen klagen hebbe? -over pogingen om hun ontspanning te bezorgen.
    De krachten, die daartoe meewerken, zijn nogal verscheiden: toóncclartisten, zangeressen, muzelfssici, en werk daarnaast een biljartfabriek Oocadorus, mee goochelaars door hier — en daar biljarten kosteloos voor de cantine ter beschikking te stellen.
    Al die verslagen opnemen, is niet wel doenlijk ; we moeten ons dus thans tot een paar bepalen.
    De militairen in Aalsmeer en omgeving ingekwartierd wacht een bijzonder kunstgenot.
    De heer Willem Hespe heeft riet zijn dubbel gemengd quartet ~Euphonia" de beschikking vorkregen over de Hcrv. Kerk aldaar en zal Dinsdag 22
    's avonds 7^ 11. een uitvoering geven, kosteloos toegankelijk voor alle militairen.
    Behalve ~Euphonia" zullen mevr.C. Engelen—Sowing (sopraan), mevr. Mien Sternheim—Smits (alt), de heer Jos. Schouten (bariton) en Willem Doortmont (orgel) hun medewerking verleenen.
    En dan ontvangen wo een heel lang verslag van een avond op_ het fort Nigtevecht, waar mevrouw Emma Morel en de heeren Jacqucs Reule en Folkert Kramer van Het Nederlandsen Tooneel in samenwerking met mej. L. van Essen en den heer J. Grandpré Molière „gewerkt" hebben.
    Het was een soort cabaretavond, waarbij do landweersergeant J. Cramcr als conferencier optrad. Emma Morel droeg drie- gedichtjes veor, waarvan vooral ~Do gestolen Russen" van Holtrop veel succes had.
    Hierna was 't Folkert Kramer, die met de „Scheepspraat" van Const. Huygens zijn doel van 't succes inoogstte.
    De heer Reule gaf eenige liederen ten
    Toen kwam mej.Van Essen op de planken.
    Zij droeg een monoloog voor.
    Nadat mevr. Over,duin Italiaansche liederen gezongen had, werd in het officiersverblijf gepauzeerd.
    Daarna voerden Emma Morel en de heer Grandpré Molière een tooneelstukje op.
    De heer Overduin gaf eenigo liedjes genre Speenhoff.
    De heer Kramer droeg een ~Falklandje" voor, enz. enz.
    Do dames werden met bloemen bedacht.
    De reis had men gemaakt in auto's, door particulieren beschikbaar gestald.

    Beveiliging Velterslaantje.

    De toegang naar het fort, over het Velterslaantje, ging via een tolweg.
    Het Velterslaantje was aan weerszijden afgesloten met dwars op de weg staande hekken (tot 1962 ??), voorzien van een behoorlijk slot en mochten alleen voor het doorlaten van transporten van personeel en materieel van de Staat en voor die, welke voor de bouw van het fort of andere werkzaamheden aan het fort, geopend worden.
    Het was niet toegestaan particuliere voertuigen door te laten.


    Meer informatie over het Velters laantje ? Lees ook

  • Het Tolrecht
  • De Brandspuit

    In "Het Leger Museum" in Delft hangt een schilderij "Alarm op fort Nigtevecht" en is geschilderd door J. Meyer in 1915.
    Deze strijd speelt zich af tijdens de Mobilisatie 1914 - 1918.

    In de bibliotheek heb ik boeken mogen inzien. Een er van was: Herinnerings-Album "aan de mobilisatie van het nederlandsche leger". Hierin staat een mooi voorwoord over de mobilisatie. Het boekje bestaat uit vele mooie foto's met beschrijving. Een foto ging over fort Nigtevecht. Hier zie je voor een houten huisje, de kazerne, en op de trap ca. 55 militairen.
    Ook was er een mooi foto boek, waarvan de afkomst helaas onbekend is, met allemaal foto's van diverse forten en leefwijze van de militairen ten tijde van de mobilisatie 1914-1918. Vele foto's zijn van fort Nigtevecht.
    Er zijn foto's van acties in de kazematten, het leven buiten, op de slaapzaal, in de leeszaal en de kantine. Ook is er een groepsfoto van alle militairen bij het fort. Aangegeven zijn fort commandant Kapitein Kroymans, Officier Artillerie Luitenant Snel en Luitenant Fuld.
    Deze foto boeken geven een mooi beeld over hoe het leven toen op en in het fort er uit heeft gezien.